Software-as-a-Service (SaaS)

Definitie: Wat betekent SaaS?

SaaS is een manier om applicaties via het internet als dienst aan te bieden. Hierdoor is het installeren van software en het complexe beheer van software en hardware niet meer nodig, omdat de toegang via de browser verloopt. Andere benamingen voor deze toepassing zijn: webgebaseerde software, on-demand-software of gehoste software.

SaaS-oplossingen worden in principe uitgevoerd op de servers van de betreffende SaaS-aanbieder. Deze beheert de toegang en is daarom ook verantwoordelijk voor de beveiliging, beschikbaarheid en prestaties. Het gebruik van SaaS verloopt vaak op abonnementsbasis; de afnemer betaalt een periodieke gebruiksvergoeding. Tot de gebruikers behoren zowel IT-specialisten en bedrijven als zakelijke en particuliere gebruikers. De producten variëren van persoonlijk entertainment, zoals bijvoorbeeld Netflix, tot geavanceerde IT-tools.

Kortom, SaaS is dus een model voor softwarelicenties en -levering waarbij de software...

op abonnementsbasis in licentie wordt gegeven (meestal maandelijks of jaarlijks),
centraal in een cloud wordt gehost,
via een internetbrowser wordt opgeroepen.

Het ontstaan van SaaS

In de jaren 90 ontstonden de zogenaamde Application Service Providers (ASP’s), waarbij de software echter nog op de computers moest worden geïnstalleerd. Hieruit ontwikkelde zich begin jaren 2000 de SaaS-aanpak, waarbij de software zonder installatie via de cloud over het internet wordt aangeboden.

SaaS vs. IaaS vs. PaaS

SaaS is een van de drie hoofdcategorieën van cloud computing, naast Infrastructure as a Service (IaaS) en Platform as a Service (PaaS). Bij alle drie de modellen zijn cloudproviders betrokken die hun eigen gehoste datacenterbronnen via het internet aan klanten leveren. De modellen onderscheiden zich in de mate van volledigheid.

SaaS-producten zijn complete en volledig beheerde applicaties. De klant hoeft geen software te downloaden, hoeft geen bestaande IT-infrastructuren te beheren en de aanbieder neemt bovendien het onderhoud, de upgrades en de ondersteuning voor zijn rekening.
Bij IaaS worden datacenters en computerbronnen uitbesteed aan cloudproviders. IaaS-providers hosten bijvoorbeeld servers, opslag en netwerkhardware, maar klanten beheren zelf hun gegevensgebruik, applicaties en besturingssystemen.
PaaS biedt een ontwikkelingsplatform en andere tools die in het datacenter van de aanbieder worden gehost. Deze cloudplatformdiensten bieden ontwikkelaars een framework waarop ze kunnen voortbouwen en waarmee ze op maat gemaakte applicaties kunnen ontwikkelen.

Hoe werkt het SaaS-model?

Software-as-a-Service functioneert als een cloudleveringsmodel. Dit houdt in dat een softwareleverancier de applicatie en de bijbehorende gegevens host op zijn eigen servers, databases en netwerken. Er bestaat ook de mogelijkheid dat een onafhankelijke softwareleverancier een externe IT-dienstverlener inschakelt om de applicatie te hosten in het datacenter van de leverancier. Toegang tot SaaS-applicaties verloopt doorgaans via een browser, waardoor de applicatie op elk apparaat met een internetverbinding kan worden gebruikt. Hiervoor loggen de gebruikers met hun inloggegevens in op hun eigen account. De kosten worden, afhankelijk van het prijsmodel, maandelijks of jaarlijks in rekening gebracht. De aanbieder is verantwoordelijk voor het onderhoud en de updates van de software.

Voorbeelden van SaaS-toepassingen

SaaS is inmiddels in veel verschillende sectoren te vinden en is uitgegroeid tot een gangbare methode voor het aanbieden van talrijke bedrijfsapplicaties. Enkele voorbeelden van de toepassing van de software zijn onder andere:

Projectbeheer
Contentmanagementsysteem
Financiële boekhouding
Bedrijfsactiviteiten
Personeelsplanning
Kantoor en communicatie
Beheer van bedrijfsmiddelen

Voordelen van een SaaS-oplossing

Vooral bedrijven profiteren vaak van SaaS-toepassingen. Het model biedt veel voordelen ten opzichte van geïnstalleerde software en steeds meer bedrijven stappen over op cloud computing om van deze voordelen te profiteren.

Overzicht van de voordelen

Lage kosten: In vergelijking met hardware en softwarelicenties zijn de kosten lager, omdat installatie, omslachtige implementatie en grote initiële investeringen achterwege blijven. Ook de onderhoudskosten zijn lager, aangezien de SaaS-aanbieder eigenaar en verantwoordelijke is.
Snelle ingebruikname: Na het inloggen in de browser kan direct met het programma worden gewerkt, omdat de software al is geïnstalleerd en geconfigureerd. Problemen die bij een traditionele software-installatie kunnen ontstaan, doen zich helemaal niet voor.
Weinig tot geen IT-inspanning: de hosting is in handen van de serviceprovider, wat betekent dat de IT-afdeling van het bedrijf zich niet hoeft bezig te houden met installaties, licenties of updates.
Eenvoudig in gebruik en altijd beschikbaar: dankzij het webgebaseerde gebruik is de software niet gebonden aan een specifieke werkplek, maar kan deze vanaf elke locatie worden gebruikt.
Hoge beveiliging: dankzij de centrale opslag op cloudservers gaan er geen gegevens verloren. Bovendien heeft de beveiliging van de applicatie ook voor de aanbieders de hoogste prioriteit.
Schaalbaarheid en integratie: De cloudomgevingen zijn schaalbaar; er hoeven geen extra servers of softwareprogramma’s te worden aangeschaft. Het SaaS-gebruik kan op elk moment flexibel naar boven of beneden worden geschaald.
Nieuwe versies en upgrades: De oplossing wordt door de provider bijgewerkt en beschikbaar gesteld. De kosten hiervoor zijn lager dan bij traditionele modellen, waarbij vaak upgradepakketten of bijbehorende IT-diensten moeten worden aangeschaft.

Nadelen van een SaaS-oplossing

Naast de talrijke voordelen brengt SaaS ook enkele nadelen of potentiële risico’s en uitdagingen met zich mee. Bedrijven moeten vertrouwen op de externe aanbieder en geven deels de controle uit handen.

Overzicht van de nadelen

Weinig controle: er doen zich bijvoorbeeld problemen voor wanneer de provider te maken krijgt met serviceonderbrekingen of wanneer er beveiligingslekken optreden. De controle ligt bij een derde partij en het bedrijf heeft weinig invloed.
Beveiligingsrisico’s: Door de gegevens aan de aanbieder over te dragen, lopen bedrijven een zeker risico. Hackeraanvallen of datalekken kunnen op elk moment plaatsvinden.
Stabiel internet en connectiviteit: als cloudoplossing zijn bedrijven aangewezen op snel en stabiel internet om succesvol en continu met SaaS te kunnen werken. Als er aan de kant van de aanbieder downtime optreedt, kan er gedurende een bepaalde periode niet meer met de software worden gewerkt.
Compatibiliteit: De prestaties van webtools hangen deels af van de gebruikte browsers en besturingssystemen.